Ontwerp NEN 3140:2025: wat betekent het voor uw bedrijfsvoering?

NEN heeft het ontwerp van een herziene NEN 3140 ter commentaar gelegd. Voor organisaties die hun bedrijfsvoering op deze norm hebben ingericht, roept dat vragen op. Moeten aanwijzingen opnieuw? Klopt het bedrijfsvoeringsdocument nog? En wat moet u nu al doen? In dit artikel zetten we op een rij wat er officieel bekend is, wat nog open ligt en welke stappen verstandig zijn.

Wat heeft NEN bekendgemaakt?

Op 4 mei 2026 maakte NEN bekend dat de herziening van NEN 3140 (laagspanning) en NEN 3840 (hoogspanning) naar de publieke commentaarronde gaat. Het ontwerp van NEN 3140 wordt aangeduid als NEN 3140:2025 Ontw. en stond al sinds begin april online. De kern van de aankondiging:

• Beide normen worden in de praktijk vaak samen met de Europese norm EN 50110-1 gebruikt en zijn daarom opnieuw afgestemd op de vernieuwde versie van die norm.
• De structuur van beide normen is aangepast.
• Op onderdelen zijn de Nederlandse normen scherper uitgewerkt dan de Europese norm, en er zijn toevoegingen ten opzichte van de vorige uitgave.
• Commentaar op NEN 3140 kan tot en met 7 juli 2026 worden ingediend, op NEN 3840 tot en met 25 juli 2026. Dat gaat via de website normontwerpen.nen.nl, waar het ontwerp tijdens de commentaarperiode in te zien is.

Welke Nederlandse aanvullingen precies zijn opgenomen en hoe de nieuwe structuur eruitziet, staat in het ontwerp zelf. De aankondiging gaat daar niet in detail op in.

De achtergrond: EN 50110-1:2023

NEN 3140 is altijd een aanvulling geweest op de Europese norm voor de bedrijfsvoering van elektrische installaties, NEN-EN 50110-1. Daarover leest u meer op onze pagina over NEN 3140. De Europese norm is in 2023 vernieuwd: CENELEC keurde EN 50110-1:2023 in mei 2023 goed, als vervanger van de uitgave uit 2013.

Volgens de beschrijving van de nieuwe Europese uitgave zijn onder meer de begrippen rond verantwoordelijke personen en hun verantwoordelijkheidsniveaus vereenvoudigd. Dat raakt direct aan de rollen die in een Nederlandse bedrijfsvoering centraal staan, zoals de installatieverantwoordelijke en de werkverantwoordelijke. Hoe het Nederlandse ontwerp die rollen precies benoemt en afbakent, moet u in het ontwerp of later in de definitieve tekst nalezen.

Wat kan het betekenen voor uw bedrijfsvoering?

De onderstaande punten zijn een voorlopige inschatting op basis van de aankondiging en de wijzigingen in de Europese norm. Ze zijn nadrukkelijk geen samenvatting van de definitieve norm. Tussen ontwerp en publicatie kunnen teksten nog veranderen door het verwerken van commentaar.

Rollen en aanwijzingen. Als begrippen en verantwoordelijkheden anders worden omschreven, kan dat gevolgen hebben voor de formulering van aanwijzingen en taakomschrijvingen. Dat de werkgever bepaalt wie welke werkzaamheden mag uitvoeren, op basis van kennis en ervaring, blijft naar verwachting de kern van de bedrijfsvoering. De terminologie in uw aanwijzingen en documenten moet mogelijk wel worden aangepast.

Verwijzingen naar normartikelen. Een gewijzigde structuur betekent waarschijnlijk andere hoofdstuk- en artikelnummers. Organisaties die in hun bedrijfsvoeringsdocument, werkinstructies of inspectierapporten naar specifieke artikelen van NEN 3140 verwijzen, moeten die verwijzingen na publicatie nalopen.

Nederlandse aanvullingen. Waar de Nederlandse norm strenger is dan de Europese, kan dat leiden tot aanvullende eisen voor uw organisatie. Welke dat zijn, kunt u pas beoordelen als u de tekst kent.

Inspectie en keuring. Voor de periodieke inspectie van installaties en de keuring van arbeidsmiddelen bevat NEN 3140 ook technische bepalingen. Of daarin wijzigingen zitten die gevolgen hebben voor de inspectiepraktijk of voor SCIOS-document TD12, is op dit moment niet officieel bekend. Inspectiebedrijven en SCIOS zullen zich daarover na publicatie uitspreken.

Goed om te weten een ontwerpnorm heeft geen formele status. Pas uw werkwijze niet aan op basis van een ontwerp. Gebruik de commentaarperiode om de tekst te bekijken en te reageren, en plan de aanpassingen zodra de definitieve uitgave er is.

Wat blijft gelden?

Tot NEN een definitieve nieuwe uitgave publiceert, blijft NEN 3140:2011+A3:2019 de geldende versie. Daarnaast verandert er door een normherziening niets aan de wettelijke basis:

De Nederlandse Arbeidsinspectie beschouwt NEN 3140 als de stand der techniek. Dat blijft zo, ongeacht welke uitgave op een bepaald moment geldt. Een organisatie die aantoonbaar werkt volgens de geldende uitgave, voldoet aan die verwachting.

Tijdlijn tot nu toe

Een publicatiedatum voor de definitieve norm is nog niet bekendgemaakt. Wij volgen de ontwikkelingen op onze pagina met normupdates.

Wat kunt u nu al doen?

De beste voorbereiding op een nieuwe norm is een bedrijfsvoering die volgens de huidige norm op orde is. Concreet:

1. Bekijk het ontwerp en overweeg te reageren. Tot en met 7 juli 2026 kunt u via normontwerpen.nen.nl commentaar geven. Vooral organisaties met veel praktijkervaring kunnen zo bijdragen aan een werkbare norm.
2. Breng uw verwijzingen in kaart. Maak een overzicht van documenten waarin u naar NEN 3140-artikelen verwijst: het bedrijfsvoeringsdocument, werkinstructies, aanwijzingsbrieven, contracten met aannemers.
3. Controleer of uw aanwijzingen actueel zijn. Een volledig en actueel aanwijzingsbestand is na publicatie veel sneller bij te werken dan een verouderd bestand. Zie ook de pagina over aanwijzen van VP, VOP en leek.
4. Werk het bedrijfsvoeringsdocument bij volgens de huidige norm. Hoe u dat aanpakt, leest u in ons artikel over het opstellen van een bedrijfsvoeringsdocument.
5. Plan een evaluatiemoment. Leg vast dat de installatieverantwoordelijke na publicatie van de nieuwe uitgave een verschilanalyse maakt en de benodigde aanpassingen voorstelt.
6. Informeer betrokkenen. Laat installatieverantwoordelijken, inspectiebedrijven en vaste aannemers weten dat u de herziening volgt, zodat iedereen dezelfde verwachting heeft over het moment van overstappen.