Veelgestelde vragen over NEN 3140

NEN 3140 is de Nederlandse norm voor de bedrijfsvoering van elektrische installaties op laagspanning. De norm beschrijft hoe u elektrische installaties en arbeidsmiddelen veilig in bedrijf houdt: wie verantwoordelijk is, wie welk werk mag doen, hoe veilig wordt gewerkt en hoe installaties en materieel periodiek worden geïnspecteerd. Zie Wat is NEN 3140?.

NEN 1010 gaat over het ontwerpen en aanleggen van een installatie, inclusief de verificatie bij oplevering. NEN 3140 gaat over de periode daarna: het veilig beheren, bedienen, onderhouden en inspecteren van de installatie in gebruik. Meer over de aanleg leest u op onze zustersite 1010inspecties.nl.

Geldend is NEN 3140:2011 met wijzigingsblad A3:2019. In 2026 lag een herziene versie als ontwerp ter commentaar; tot de definitieve publicatie blijft de huidige uitgave van kracht. Volg de normupdates.

Ja. Ook een kantoor heeft een elektrische installatie en elektrische arbeidsmiddelen, zoals laptops, laders en stekkerdozen. De organisatie kan wel eenvoudiger zijn dan bij een productiebedrijf: een aangewezen installatieverantwoordelijke (vaak extern), duidelijke afspraken over wie aan de installatie mag werken en een periodieke inspectie en keuring op basis van risico.

NEN 3140 staat niet in de wet. Het Arbobesluit verplicht wel dat elektrische installaties veilig zijn en blijven (artikel 3.4), dat werk aan of bij installaties veilig gebeurt (artikel 3.5) en dat arbeidsmiddelen zo vaak als nodig worden gekeurd (artikel 7.4a). NEN 3140 geldt als de gangbare invulling van die verplichtingen; de Nederlandse Arbeidsinspectie ziet de norm als stand der techniek. Zie wet- en regelgeving.

De wet verplicht de werkgever om de installatie veilig te houden en arbeidsmiddelen zo vaak als nodig te laten keuren door een deskundige. Een "NEN 3140-keuring" is daarvoor de gebruikelijke methode. Een SCIOS-gecertificeerde keuring (Scope 8 of Scope 9) is niet wettelijk verplicht, maar wordt soms geëist door verzekeraars of opdrachtgevers.

NEN 3140 vraagt dat voor elke elektrische installatie een installatieverantwoordelijke is aangewezen. Dat hoeft geen eigen medewerker te zijn; veel bedrijven beleggen de rol bij een externe partij. Zie installatieverantwoordelijke.

De inspecteur kan vragen hoe u de elektrische veiligheid heeft georganiseerd: wie de installatieverantwoordelijke is, of medewerkers zijn aangewezen, of er inspectierapporten en een keuringsregister zijn en of bevindingen zijn hersteld. Bij tekortkomingen kan de inspecteur, afhankelijk van de overtreding, een waarschuwing geven, een eis tot naleving stellen of een boete opleggen.

Een vakbekwaam persoon (VP) heeft de opleiding en ervaring om risico's van elektriciteit zelf te analyseren en te vermijden. Een voldoend onderricht persoon (VOP) is door vakbekwame personen geïnstrueerd en kan binnen afgebakende taken veilig werken. Beiden worden door de werkgever schriftelijk aangewezen voor de werkzaamheden die ze mogen doen. Zie aanwijzen.

Nee. Een diploma is een aanwijzing van kennis, maar NEN 3140 vraagt dat de werkgever beoordeelt of iemand de kennis én ervaring heeft voor de specifieke installaties en werkzaamheden, en hem daarvoor schriftelijk aanwijst. Lees meer in aanwijzingsbeleid opstellen.

NEN 3140 noemt geen vaste geldigheidsduur. Veel bedrijven kiezen voor een periodieke herbeoordeling, bijvoorbeeld elke paar jaar, en altijd bij een wijziging in taken, installatie of functie. Leg de termijn vast in uw aanwijzingsbeleid.

Het bedrijfsvoeringsdocument beschrijft hoe uw bedrijf de elektrische veiligheid organiseert: de installaties, de rollen en aanwijzingen, de werkmethoden en instructies, het inspectiebeleid en de registratie. Zie bedrijfsvoeringsdocument.

Bij spanningsloos werken: 1) vrijschakelen, 2) beveiligen tegen herinschakelen, 3) spanningsloosheid vaststellen, 4) aarden en kortsluiten, 5) nabijgelegen delen die onder spanning staan afschermen. Zie vijf veiligheidsregels.

Spanningsloos werken is het uitgangspunt (Arbobesluit artikel 3.5). Werken onder spanning aan laagspanningsinstallaties is alleen toegestaan als de dringende noodzaak daarvan is aangetoond, met een speciaal daarvoor opgeleide en aangewezen persoon, geschikte middelen en vastgelegde werkprocedures. Zie werkmethoden.

NEN 3140 laat de vorm vrij, maar vraagt dat werk aan installaties wordt voorbereid en dat afspraken tussen installatieverantwoordelijke en werkverantwoordelijke helder zijn. Bij werk door derden, werk aan grotere installaties of werk met verhoogd risico leggen veel bedrijven dat vast in een werkvergunning.

Er is geen wettelijke vaste termijn. De werkgever bepaalt de termijn op basis van een risicobeoordeling, rekening houdend met omgeving, gebruik, leeftijd, eerdere bevindingen en de gevolgen van een storing. Zie risicobeoordeling en inspectietermijn.

Zo vaak als nodig is om de goede staat te waarborgen (Arbobesluit artikel 7.4a). De termijn hangt af van het type arbeidsmiddel, het gebruik en de omgeving; zwaar gebruikt gereedschap op een bouwplaats vaker dan een printer op kantoor. Voor VCA-gecertificeerde bedrijven vraagt de checklist (VCA 2026/6.1, vraag 9.2) minstens jaarlijkse keuring. Zie hoe vaak gereedschap keuren.

Scope 8 is de SCIOS-scope voor de inspectie van de vaste elektrische installatie, Scope 9 die voor de keuring van elektrische arbeidsmiddelen. Beide zijn gebaseerd op NEN 3140, maar het zijn aparte certificaten. Zie Scope 8 of Scope 9.

Ja, als de keuring wordt gedaan door een deskundige. Dat kan een eigen medewerker zijn die daarvoor is opgeleid, beschikt over geschikte meetapparatuur en is aangewezen. Leg de keuringen vast in een register. Een SCIOS Scope 9-certificaat is niet verplicht.

Nieuw gereedschap is bij aankoop in principe in orde, maar moet wel in het register worden opgenomen en vanaf dat moment periodiek worden gekeurd. Veel bedrijven doen een visuele ingangscontrole en registreren het apparaat direct, zodat het in de keuringscyclus komt.