Inspecties
Nulmeting van een bestaande elektrische installatie
Norm NEN 3140 / Arbobesluit art. 3.4
Een nulmeting is de eerste, uitgebreide inspectie van een bestaande installatie waarvan u de staat nog niet goed kent. Het doel is niet alleen gebreken vinden, maar vooral vastleggen wat er is: hoe de installatie is opgebouwd, welke documentatie klopt en wat ontbreekt. Op die basis richt u de bedrijfsvoering volgens NEN 3140 in en plant u volgende inspecties.
Wanneer is een nulmeting nodig?
In de praktijk zijn er een paar vaste aanleidingen:
- Overname of huur van een pand. U neemt een installatie over waarvan de geschiedenis onbekend is. Oude rapporten zijn er niet, of ze passen niet meer bij de huidige situatie.
- Start van de NEN 3140-bedrijfsvoering. Een organisatie die voor het eerst een installatieverantwoordelijke aanwijst, wil weten waar die verantwoordelijk voor wordt.
- Ontbrekende of verouderde documentatie. Schema's zijn kwijt, handgeschreven bijgewerkt of beschrijven een situatie van jaren geleden.
- Na een periode zonder beheer. Bijvoorbeeld wanneer inspecties jarenlang zijn uitgebleven of wanneer meerdere partijen zonder afstemming hebben uitgebreid.
In de praktijk bij een overgenomen pand blijkt vaak dat de installatie in de loop der jaren door verschillende gebruikers is aangepast. Groepen zijn verlegd, verdelers bijgeplaatst en tijdelijke voorzieningen permanent geworden, zonder dat de tekeningen zijn bijgewerkt.
Wat wordt er vastgelegd en gecontroleerd?
Een nulmeting bestaat uit twee delen: inventarisatie en inspectie.
Inventarisatie
De inspecteur brengt de installatie in kaart: de aansluiting op het net, de hoofdverdeler, onderverdelers, de voedingsstructuur ertussen en bijzondere onderdelen zoals noodstroomvoorzieningen, zonnepanelen of laadpalen. Per verdeler wordt vastgesteld welke groepen er zijn en wat ze voeden.
Artikel 3.4 van het Arbobesluit vraagt dat van elke elektrische installatie duidelijke, steeds bijgewerkte schema's beschikbaar zijn, met de overige gegevens die nodig zijn voor veilig gebruik. Alleen voor laagspanningsinstallaties van beperkte omvang geldt een uitzondering. Bij een nulmeting worden bestaande schema's daarom gecontroleerd tegen de werkelijkheid en waar nodig gecorrigeerd of opnieuw opgesteld.
Inspectie
Daarnaast volgt een inspectie zoals bij een periodieke inspectie van de installatie: visuele inspectie en metingen volgens NEN 3140. Omdat de installatie nog onbekend is, ligt het accent vaak op:
- de staat en veiligheid van verdeelinrichtingen;
- de werking van aardlekbeveiliging en de doorgaande verbinding van beschermingsleidingen;
- onduidelijke of ontbrekende aanduidingen van groepen en schakelaars;
- delen die niet bereikbaar of niet uitschakelbaar zijn, en dus niet volledig te inspecteren.
Wie voert de nulmeting uit?
Een nulmeting vraagt meer dan meten alleen. De uitvoerder moet installaties kunnen lezen en tekenen, en moet bevoegd zijn om aan of nabij de installatie te werken. In de praktijk gebeurt dit door een inspectiebedrijf, eventueel samen met de eigen technische dienst die de locatie kent.
Wilt u dat de inspectie aansluit op een SCIOS Scope 8 PI-rapport, spreek dat dan vooraf af. Het inventariseren en actualiseren van schema's is meestal een aparte opdracht naast de inspectie zelf.
Na de nulmeting
De uitkomst van een nulmeting is een startpunt, geen eindpunt. Gebruik de resultaten voor drie dingen:
- Herstel van gebreken. Direct gevaarlijke situaties eerst, daarna de rest volgens prioriteit. Leg vast wat er is hersteld.
- Documentatie op orde. Actuele schema's horen bij het bedrijfsvoeringsdocument en moeten bij elke wijziging worden bijgewerkt. Wijs aan wie dat bewaakt.
- Inspectietermijn bepalen. Met een beeld van de staat, het gebruik en de omgeving van de installatie kunt u een onderbouwde termijn vaststellen. Hoe u dat aanpakt, staat bij risicobeoordeling en inspectietermijn.
Ook de aanwijzing van de installatieverantwoordelijke krijgt pas echt inhoud na een nulmeting. Een IV die weet welke installatie hij beheert, kan gerichte afspraken maken over werkzaamheden, toegang en onderhoud. Overweegt u daarvoor een externe partij, lees dan het artikel externe installatieverantwoordelijke inhuren.
Veelgestelde vragen
Kan ik een nulmeting combineren met de eerste periodieke inspectie?
Ja, dat gebeurt vaak. De inspecteur voert dan de visuele inspectie en metingen volgens NEN 3140 uit en legt tegelijk vast hoe de installatie is opgebouwd. Spreek wel vooraf af dat het actualiseren van schema's onderdeel van de opdracht is, want dat valt niet standaard onder een periodieke inspectie.
Wie is verantwoordelijk voor de installatie in een gehuurd pand?
Dat hangt af van de afspraken in het huurcontract en van wie welk deel van de installatie in beheer heeft. Als werkgever blijft u verantwoordelijk voor een veilige werkplek, ook als de verhuurder eigenaar is van de installatie. Leg de grens tussen het deel van de verhuurder en uw eigen deel vast en zorg dat er voor elk deel een installatieverantwoordelijke is.
Wat als er helemaal geen tekeningen van de installatie zijn?
Dan moeten ze opnieuw worden gemaakt op basis van wat er in het veld wordt aangetroffen. Begin bij de hoofdverdeler en de onderverdelers: een overzichtsschema met de voedingsstructuur en per verdeler een groepenverklaring geeft al veel houvast. Detaillering kunt u daarna stap voor stap aanvullen.